Neijoarsveziede: lach en traan op heilige grond

Foto: HogelandNieuws
WINSUM – Het moet voor Han Lever, voorzitter van Stichting Kulturele Kommissie Winsum (SKKW), een fantastisch gevoel zijn om bij het openingswoord van de Neijoarsveziede de zaal van De Hoogte in te kijken. De zaal puilt uit met een goed geluimd, verwachtingsvol en een op voorhand zich verkneukelend publiek.
Het eerste applaus van de avond kwam als reactie op de mededeling van Han dat SKKW een nieuwe website heeft: met een nieuw kaartenbestel- en -betaalsysteem. “Voortaan zit je met één klik vooraan bij de voorstellingen van SKKW.”
De voorstelling
De cabareske kijk op Winsum in het jaar 2019 speelt zich af op de ‘heilige’ grond van het dorpsplein.
‘Heilig’ omdat het dorpsplein een van de locaties is waar het record ‘met zoveel mogelijk mensen tegelijk het Grunneger volkslaid zingen’ afgelopen jaar tijdens de Tocht om de Noord is gevestigd.
Kaasboer Van der Veen uit Kollum en groentevrouw Pruim uit Ulrum brengen al babbelend en roddelend hun waren aan de man. Het carillon brengt, tot groot ongenoegen van de kaasboer, oubollige melodietjes ten gehore. “Een volkslied verbindt,” meent de groentevrouw en het gemakkelijk over te halen publiek staat even later uit volle borst het Grunnens Laid te zingen.
Op zoveel ‘bruis’ komt natuurlijk de pers af. HogelandNieuws-verslaggever Cees van de Meent (credo: kort, snel en bondig) verschijnt, in een veel te grote spijkerbroek, te ruim overhemd, bril bovenop de grijze haardos, ter plaatse. In zijn kielzog collega/ onderzoeksjournalist, Berto Merx. Na een grondige observatie, snelle analyse en met een zwijgende onderzoeksblik stelt Merx de vraag die hem, na een publicatie op HogelandNieuws over ‘De Nacht van Winsum’ vooral koppelt aan het jaar 2019:”Heeft u wel een vergunning om hier te staan?”
Vervolgens worden de vergunningsperikelen rond ‘De Nacht van Winsum’ feilloos gefileerd. Natasja Vesper, afgelopen jaar in het huwelijk getreden met Remmie Muller, maar dat terzijde, weet er alles van en brengt op niet mis te verstane wijze duidelijkheid.
Jan Willem Nanninga, je weet wel, van die columns op HogelandNieuws, komt het dorpsplein op. Volgens Van der Veen hengelt J.W. naar een vaste rubriek op Omroep Het Hogeland, de lokale zender die binnenkort op kanaal 44 (Ziggo) en 919 (KPN) te zien is, maar de voorman van de PvdA is vooral naar het dorpsplein gekomen om met verbasterde Cruijffiaanse uitspraken zijn wijsheid te etaleren: “Appels zijn niet met peren te vergelijken” en later: “Heb je weleens een zak met geld zien scoren?”
Na de eerste hilarische dialogen en klinkende kwinkslagen is er stilte. Een stilte die eigenlijk al genoeg zegt, maar wordt gevolgd door prachtig gezongen zinnen met een precies goed passende stem. Terwijl de solist met het indrukwekkende en emotionele lied over het grote verdriet van het kleine café (J en A) bij De Boog de zaal ontroerd, geven de andere acteurs middels kaarsen licht en warmte door. “Het terras dat even stil stond, de dauw deed nooit zo zeer als deze dag in oktober.” Een prachtig eerbetoon aan John Bouwsema, de veel te vroeg overleden partner van Anna Veldhuis. (Tekst van het lied)
Het mooie van de voorstelling van dit jaar waren de overgangen. Terwijl de emoties wegebben van de bühne en in de zaal, begint Jan Willem Nanninga zijn retoriek over arm en rijk, verdeeldheid en (on)gelijke kansen. “Met één arm kun je nog wel aankloppen, maar probeer het maar eens met één been.”
Henk Wolters van Stichting Vrienden van elkaar komt Sinterklaascadeautjes ophalen voor de ‘arme kant: 200 mandarijnen. “Kunt u ze apart inpakken, het zijn cadeautjes”, vraagt hij aan mevrouw Pruim, die wat zuur kijkend de bestelling begint in te pakken. Zuur kijken doet Klaas Brouwer, eigenaar van De Hoogte, niet. Hij heeft €25.000,00 gewonnen in een loterij: “Hij kijkt zo vrolijk de laatste tijd.” Of komt dat misschien door de onderhandelingen die in het geheim gevoerd worden over de verkoop van zijn zalencentrum? En als dat misschien gesloopt wordt en er iets anders gebouwd gaat worden, is dat dan zeker weer een klus voor aannemingsbedrijf Tom de Boer. Tom zingt er alvast een lied over. Hij is blij met al het werk in het centrum van Winsum, maar vooral met zichzelf.
Er volgt een prachtige hommage aan Jacques Tersteeg. Jacques hield van de Neijoarsveziede, werd vaak gepersifleerd en vond dat geweldig. Jacques heeft veel betekend voor SKKW, schreef in den beginne ook mee aan de Neijoarsveziede. Met het heengaan van Jacques Tersteeg is Winsum een markant figuur verloren. “We zijn Jacques zeer dankbaar. We spelen door, hij zou het niet anders gewild hebben.” (Volledige tekst van de hommage)
Hilarisch is de opkomst van Annemiek van Fluitekruid, de natuurvoedingswinkel. Dwarsfluit spelend zweeft ze over het dorpsplein, likt aan een peer van de kraam van mevrouw Pruim en trekt daar een afkeurend gezicht bij. “Het fruit van mevrouw Pruim is van onbespoten gedrag,” roept de kaasboer, die het op meer fronten oneens is met Annemiek. Als Annemiek oproept om ‘vriend van het carillon’ te worden, brengt Van der Veen alleen uit: “Verskrikkelek!!” *)
Jan Willem begrijpt niet waarom de rijken in van die grote auto’s rijden: “Ik heb genoeg aan een fiets. De armen van mijn vrouw om mijn middel zijn mijn favoriete snelbinders. Die macho’s op hun vier wielen hebben een groter gat in het hoofd dan het gat van de uitlaat.” Een zwerm vrolijke weidevogels verschijnt ten tonele en zingt een liedje over het stoppen van de autocross. Het vrolijke gezelschap wordt ruw gestoord door angstaanjagende, lawaaierige autocrossers met leren jasjes en petjes op. Na de cross wordt het weer stil, de weidevogels likken hun wonden, rechten de pootjes en wachten op hulp van de gemeente en provincie, op Jan Willem Nanninga kunnen ze rekenen.
Arie Molenhuis komt op en draagt een shirt met een beeltenis van Chantal de Boer. “Ik sponsor haar. Ze wilde niet met mijn hoofd op haar t-shirt, daarom hebben we het zo opgelost.”
Het WK- stoepranden, de uitverkiezing van Marcel Pannekoek voor het Noord- Nederlandse elftal, het vernielde kunstwerk ‘Dier in beweging’ van John Gardella: alles komt in duizelingwekkende snelheid voorbij.
Dan lijkt de voorstelling te transformeren in de musical Cats. Een kattenfamilie komt op. Ze spinnen dat het een lieve lust is, spelen, rennen weg, miauwen en worden gestreeld, teruggehaald en verterend gekoesterd door Remmie en Natasja van café The Jolly Cat (voorheen Toby’s). Het hoe en waarom van de naamswijziging blijft onbesproken, maar wel wordt publiekelijk gemaakt hoe de doos van Natasja door Remmie wordt genoemd. Grappenmaker Roy Wolzak heeft een foto-expositie gehouden in The Jolly Cat. “Ik ben weggelopen,” zegt een van de marktbezoekers. “Waren de foto’s zo slecht?” grapt een ander.
De vergunningen komen weer ter sprake: “Hoezo geen tijd om bezwaar te maken? Iedereen weet wanneer de Nacht van Winsum en de Baistenmaart zijn: je hebt bijna een jaar om bezwaar te maken.”
Ach kijk, daar komt Gerlinda van Goinga bij de kraam. Afgaande op de dorpsroddels nog de enige klant van De Gouden Karper of … “Zouden Willem en Gerlinda …?” “Ze loopt de deur plat, zou het toch …?” “Zullen die twee samen brommers kieken?” Gerlinda hoort het allemaal aan, lacht wat geheimzinnig en zegt, voordat ze alles vertelt, dat ze er niets over mag zeggen. (Gerlinda en haar man Wiebe hebben de Gouden Karper overgenomen van Willem, ssssttt).
En De Hoogte, hoe zit het daar eigenlijk mee? Als die verkocht wordt, waar moet de Neijoarsveziede  dan gehouden worden? Van der Veen heeft een voorstel: “Wie wil dat we volgend jaar in de openlucht optreden, moet nu maar alvast naar buiten gaan, kan je alvast wennen aan de kou!”
Turksema van de nieuwe brillenwinkel komt ook nog even reclame maken en Tom de Boer vindt dat de verbouwing weer zeer goed is uitgevoerd. Jakob Kams weet nog niet of het allemaal wel goed komt. Hij verwacht veel last van de evenementen op het dorpsplein en overweegt bezwaren te maken. “Als je dan eens begint met bezwaar te maken tegen het carillon,” roept de kaasboer.
Wethouder Harmannus Blok komt langs om een kruisje te zetten onder het definitieve plan voor het Boogplein: “Na jaren en jaaaaaren is er eindelijk licht in de duisternis. Wat een historisch moment.” Kams wil daar gelijk bezwaar tegen maken.
Nanninga, even tussen de plichtpleging door: “Voor stoeprandje spelen zijn een bal en een stoep essentieel. Als ik wil dat je dat begrijpt, leg ik het wel beter uit.”
Mevrouw De Graaf heeft tijdens een interview met RTV Noord de schrik van haar leven gehad. Bij de poffertwedstrijd kreeg ze de uitnodiging om een poffert te proeven. Hoe die smaakte, wilde Derk weten. “Wel lekker,” vond mevrouw De Graaf. Of ze wist wat er in zat, vroeg Derk. Mevrouw De Graaf wist het niet. “Wurms,” zei Derk. Vrouw De Graaf ging over haar nek: “Wurms, ik eet nooit, nóóit, maar dan ook nóóit meer poffert.” Mevrouw De Graaf vervolgde met: “Drfdfh hgc  ie ghhr hfh mfdf gvvvv!” en toen ze het kunstgebit weer in had, liep ze nog enigszins ontdaan achter haar rollator van de markt, mooi mens!
Natuurlijk kwam de bekroonde worst van keurslager Kamps voorbij, mocht Arie Molenhuis nog een keer uitleggen hoe het nou met de sponsoring van Chantal zat, en beende de overijverige Berto over het dorpsplein op zoek naar een primeur, en die kreeg hij …
Wethouder Kristel Rutgers was hoogstpersoonlijk naar het dorpsplein gekomen om de vergunningen te controleren. Van der Veen en Pruim hadden wel een standplaatsvergunning, maar er was geen evenementenvergunning aangevraagd voor het evenement, DIT evenement, de NEIJOARSVEZIEDE!!
De voorstelling moest onmiddellijk worden stopgezet. SKKW en de wethouder bereikten een compromis: er mocht nog één lied gezongen worden. Eén lied, ja, maar dan wel een spiksplinternieuw lied: het Winsumer volkslied. (Tekst van het lied)
De Neijoarsveziede was prachtig. De acteerprestaties worden nog ieder jaar beter, net als de zangkunsten. De nieuwe artiesten worden door de oude rotten en pruimen op sleeptouw genomen en halen mede daarom het hoge niveau dat het spel al jaren kenmerkt. De jonge muzikanten brengen de voorstelling naar een nog hoger plan. De schrijver en regisseur hebben weer topwerk verricht, jammer dat ze op de auditieavond net niet hun beste moment hadden (Dikke, vette knipoog).
*) Fries voor verschrikkelijk

Aan de productie van de Neijoarsveziede 2020 werkten mee:

 

Productie:                                         SKKW, productieleider Han Leever

Decor:                                               Heine van Calker

Licht en geluid:                                 Arnold Markerink

Kap en Grime:                                  Gaike van der Laan

Kleding:                                            Helena Boomsma

 

Muziek:                                              “De Koffer”: Famke van Aalst, Haye de Barbanson en Marco Bakker

 

Spelers:                                              Judiëth van Dijk, Nadine Tuinman, Hetty Hofman, Lisa de Vries, Marco Bakker, Hans Robertus, Koert Snitjer, Geert Bakker, Martin Kooistra, René Thedinga en Bart Sportel.

 

Script:                                                  René Thedinga.

 

Regie:                                                 Nico van der Wijk.

 

 

Tekst en foto’s: Cees van de Meent

Reacties